Quần Thư Trị Yếu 360, Phàm âm giả, sinh tâm giả dã

[Văn ngôn văn] 凡音者，生人心者也。情動於中，故形於聲。聲成文，謂之音。是故治世之音，安以樂，其­政和；亂世之音，怨以怒，其政乖；亡國之音，哀以思，其民困。（卷七　禮記）

[Hán Việt] Phàm âm giả, sinh tâm giả dã. Tình động ư trung, cố hình ư thanh. Thanh thành văn, vị chi âm. Thị cố trì thế chi âm, an dĩ lạc, kỳ chánh hòa; loạn thế chi âm, oán dĩ nộ, kỳ chánh quai; vong quốc chi âm, ai dĩ tư, kỳ dân khốn. (Quyển thất Lễ ký )

[Diễn nôm] Phàm duyên khởi của âm nhạc, đều xuất phát từ nhân tâm. Sau khi cảm tình ở sâu trong nội tâm nảy sinh, biểu hiện ra bên ngoài chính là phát xuất âm thanh. Âm thanh thành làn điệu, thì gọi là âm nhạc. Do đó âm nhạc thái bình thịnh thế, khoan thai mà vui sướng, bởi vì chính trị khoan hậu hài hòa; âm nhạc thời loạn thế, oán than lại còn phẫn nộ, bởi vì chánh lệnh đi ngược lại thiên lý lòng dân; âm nhạc vong quốc, bi ai mà sầu tư, bởi vì tình cảnh bá tánh khốn khổ. (Quyển 7, Lễ Ký)

[Anh Ngữ] Music originates from the heart. When the inner emotion is stirred and then displayed, a sound is produced. Sounds combine to form melodies and this is what we call “music”. During times of peace and prosperity, the music played is serene and joyful because the political situation has been tolerant and harmonious. On the other hand, music played in tumultuous times is filled with anger because the government has violated the law of nature and the common aspiration of the people. When a country perishes, the music played is sorrowful and melancholic because people have been left in desolation. (Scroll 7: Li Ji)

Trích dịch từ sách Quần Thư Trị Yếu 360, đoạn 234
Học tập Quần Thư Trị Yếu 360 tại https://www.facebook.com/quanthutriyeu360/